Skip navigation

 

 

 

 

ΜΠΕΚΕΤ ΚΑΙ ΠΑΡΜΕΝΙΔΗΣ, ένα σημείωμα

 

Θα μπορούσε κάλλιστα να πει κάποιος, πως ο Μπέκετ ορίζει, εκτός των άλλων, ένα είδος μηδενιστικού ελεατισμού με εκλεκτικό και αναπάντεχο τρόπο.

Αυτό το κάνει συχνά, και από μόνο του συνιστά μιαν (σίγουρα δημιουργική, ιδιότροπη και όχι αυτοαναιρούμενη) αντίφαση, δεδομένου ότι οι Ελεάτες απορρίπτουν κάθε “μηδενική” έννοια.

Βέβαια, ο μηδενισμός του Μπέκετ, όπου παρουσιάζεται, είναι ένας ανθρωπιστικός μηδενισμός. Ενέχει δηλαδή την “ελπίδα” εν είδει παραλόγου, και ενέχει, ακόμα, την προσδοκία του απροσδόκητου ως ο εξώστης αυτού του παραλόγου, με το Μυστήριο να μαίνεται αθεάτως στο υπόγειο.

Ο Παρμενίδης, για παράδειγμα, αφαιρεί πλήρως την πολλαπλότητα από το Ον, – την θεωρεί μια ψευδαίσθηση, πίσω από την οποία κυμαίνεται το ακίνητο, το άφθαρτο. Έχει δίκιο, φυσικά, όμως, αυτό δεν αίρει την ομορφιά, και πάνω απ’ όλα την αναγκαιότητα της ύπαρξης της Ζωής.

Ο Μπέκετ, με την σειρά του, και με παραπαρμενίδειο, ή με τουλάχιστον αναλογικό προς τον Παρμενίδη τρόπο, βυθίζεται σ’ εκείνη την άβυσσο που δεν βρίσκει νόημα στην οντολογική/οντομορφική πολλαπλότητα, όμως, τελικώς, ο ίδιος δεν την αποχωρίζεται! Ή, φαντάζει,  σαν να μην είναι εύκολο να “ξεκολλήσει” από αυτήν. Και έχει τους υποσυνείδητους/συνειδητούς λόγους του γι’ αυτό, σίγουρα.

Ή, όπως θα  έλεγε ο Παρμενίδης:

“Ξυνὸν δέ μοί ἐστιν, ὁππόθεν ἄρξωμαι· τόθι γὰρ πάλιν ἵξομαι αὖθις.” (Περί Φύσεως, V) — [αδιάφορο από πού θ’ αρχίσω, γιατί εκεί, έτσι κι αλλιώς, θα επανέλθω].

Αυτό ακριβώς το παρμενίδειο ρηθέν, εξ άλλου και επιπροσθέτως, φαίνεται να χαρακτηρίζει σύμπασα την γραφή του Μπέκετ, στον βαθμό που αυτή δεν εκκινείται από κάπου και δεν καταλήγει κάπου, αλλά περιδιαβαίνει τον σκοτεινό, ψευδαισθητικό χώρο της ύπαρξης σαν σε φυλακή, φτιαγμένη, όμως, από την ίδια την προσωρινή αδυναμία του ανθρώπου να κατανοήσει το Αίνιγμα του Κόσμου.

En attendant God-ot,  είναι η μοναδική, “μηδενιστική”, απελπισμένη/ελπιδοφόρα, εναπομείνασα κίνηση, όταν δεν κατανοείται ακόμα πως δεν υπάρχει “θεός” από εδώ και “ανθρωπότητα” από εκεί , αλλά το ένα τελείται εν εξελίξει μέσα από την εξέλιξη του άλλου.

Και σε μια τέτοια αλληλεξέλιξη, γέμουσα έντασης και άγνοιας στην  διαδρομή της ανθρώπινης Ιστορίας, το “μηδέν”, παραδόξως, δεν έχει άλλο νόημα παρεκτός την ελπίδα για την ίδια την άρση του,  και αυτό, κατέγραψε εξ άλλου, είτε υποσυνειδήτως εν μέρει, είτε συνειδητότερα, ο μεγάλος Ιρλανδός συγγραφέας.

 

 

 

 

Advertisements