Skip navigation

 

 

 

 

Europos panorama1preview_phixr

 

Ο Πύργος της Ευρώπης (Europos Bokštas) που βρίσκεται στο Vilnius της Λιθουανίας, αποτελεί σίγουρα ένα από τα πλέον παράξενα οικοδομήματα των αρχών του νέου millenium. Έχοντας ύψος 148 μέτρα, κτίστηκε ως μέρος του εορτασμού της βαλτικής χώρας για την είσοδό της στην Ευρωπαϊκή Ένωση το έτος 2004.  Κτίσμα μιας υπερμοντέρνας, σχεδόν μεταβιομηχανικής σχεδιαστικής, φαντάζει ως εάν εμφυτεύθηκε στο αστικό περιβάλλον από ένα αδιευκρίνιστα μακρινό όσον όμως -και παραδόξως- αρχαϊκό μέλλον με τις πολύ αδρές, μονολιθικές, απόλυτες στην όψη  γραμμές του: 

σε κάθε περίπτωση, ένα “verslo centras” – εμπορικό κέντρο, που ορθώνεται σε μιαν ιστορική, έτσι κι αλλιώς, πόλη με μεγάλη σημασία για την Ευρώπη.

Το γεγονός μάλιστα  ότι ο πύργος είναι κτισμένος σε μια χώρα, της οποίας η γλώσσα πρέπει να θεωρείται ως μία από τις παλαιότερες, αν όχι η παλαιότερη, στην Ευρώπη, αυτό, χωρίς φυσικά να αποτελεί κάτι σκόπιμο, εν τούτοις δεν πρέπει να αγνοείται ως μια δυναμική σύμπτωση ανάμεσα σε μέλλον και παρελθόν.

Η λιθουανική γλώσσα σχεδόν δεν έχει αλλάξει δομή και λεξιλόγιο εδώ και τρεις χιλιετίες, και ως εκ τούτου βρίσκεται σε στενή σχέση με την εν πολλοίς εικαζομένη “πρωτο-ινδοευρωπαϊκή” γλώσσα που συνένωνε, σύμφωνα πάντα με αυτή την θεωρία, όλες τις ινδοευρωπαϊκές γλώσσες σε μια κοινή, πρωταρχική γλώσσα.

 

Antakalnis, apie 1897 m. (LNM)

 

Όμως αυτό, μπορεί να το δει κανείς και στην στενή σχέση της λιθουανικής με την πρωτεύουσα αρχαία ινδική, δηλαδή την σανσκριτική γλώσσα. Όταν το μάτι μας διατρέχει ένα κείμενο γραμμένο στα λιθουανικά, συχνά ανευρίσκουμε εκεί ατόφιες σανσκριτικές λέξεις. Ένα πολύ απλό παράδειγμα: το λιθουανικό “πότε;” (kada) είναι το ίδιο, με την αυτή έννοια, σανσκριτικό kadā (कदा).  Υπάρχουν φυσικά πάμπολλα παραδείγματα εν προκειμένω.

Ο Europos Bokštas , από αυτή την άποψη, και στην εποχή που κτίστηκε, επιφέρει στην θέα του ένα άγνωστο μέλλον σε ένα κεφαλαιώδες για την ευρωπαϊκή εξέλιξη παρελθόν, στο όμορφο, παράξενο, Vilnius.

Είναι κτισμένος, θα έλεγε κανείς, όχι στο πουθενά της γεωγραφίας, αλλά στο πουθενά, ή έστω το χείλος, της ίδιας της Ιστορίας.

Τι μπορεί να είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση σήμερα, εκτός από ένα καράβι που μπάζει νερά, ωστόσο το μοναδικό εναπομείναν καράβι ακόμα για τους λαούς της; Όπως και να έχει,  η κατάπτωση και ο εκφυλισμός των πολιτικών οραμάτων σε απλό, διοικητικό πρακτικισμό, δεν αίρουν την αυτοτέλεια και την μοναδικότητα της ηπείρου. Πολύ περισσότερο, δεν θα μπορούσαν να άρουν το “αρχέτυπο”.

 

18701880_phixr

 

‘Εγραψα τα δύο ποιήματα “Europos Bokštas” και “Europos Bokštas II”  της ενότητας “367 Macro-miniatures” κατά τον Μάρτιο του 2012 και κατά τον Νοέμβριο του 2013 αντίστοιχα, ως “επεισόδια” μιας κατά κάποιον τρόπον μοντέρνας Οδύσσειας, και με κεντρική αναφορά στον λιθουανικό “Πύργο της Ευρώπης”.

Επειδή η Ευρώπη, σήμερα, είναι μια μαρτυρία του αδιαχώρητου, και δεν εννοούμε φυσικά οποιοδήποτε πληθυσμιακό αδιαχώρητο, αλλά το πνευματικό αδιαχώρητό της. Ταυτόχρονα, όμως, αυτό το τελευταίο συνιστά και μιαν αναμονή του “νέου” ως όραμα για τον κόσμο.

Δεν υπάρχει, στην ουσία, σήμερα στην ανθρωπότητα κανένα “όραμα” για το μέλλον, επειδή ο Χρόνος έχει συρρικνωθεί σε μια συνεχόμενη ή φαινομενικά μόνιμη κρίση-αναμονή.  Δεν έχει νόημα να προσπαθεί να ανεύρει κανείς αιτίες γι’ αυτό. Πάντα αυτές οι τελευταίες είναι πολύ σχετικές, επειδή στην ουσία, εδώ πρόκειται για ένα όριο του Χρόνου και κάτι τέτοιο από μόνο του συνιστά απόλυτη, για την περίπτωση, αιτία.

Παρομοίως φαντάζει και ο Europos Bokštas. Δεν είναι πλέον ένας πύργος-Τοτέμ, αλλά ένα Τοτέμ που έχει αποχωρήσει από την θέση του, ένα φυγαδευμένο Τοτέμ, αφήνοντας μετέωρη την ευρωπαϊκή, αλλά και περαιτέρω, παγκόσμια ανθρωπότητα.  Ένας πύργος πλέον τόσον αινιγματικός, όσον αινιγματική είναι, γενικώτερα,  η πόλη του Vilnius. Όμως, σε καμμιά περίπτωση δεν επιδίδει την εντύπωση ενός παρακμιακού κτίσματος, τουναντίον, θα έλεγε κανείς πως πρόκειται για μια φωτεινή παρουσία – αλλά και σκοτεινή μέσα στην ακόμα αινιγματικότητά της- από μια εποχή που δεν ήλθε ακόμα.

 

 

Επειδή, δεν είναι εκείνος που προετοιμάζει το μέλλον, αυτός που το κτίζει κιόλας. Κάτι τέτοιο, φυσικά, δεν σημαίνει πως κατά μία έννοια δεν το προετοίμασε, αν φυσικά έκανε όντως αυτή την δουλειά.

Ο “Χρόνος”.

Ο Χρόνος δεν υπάρχει για να αποκαλύπτει κανένα αποτέλεσμα, αλλά για να ανατρέπει όλα τα προσδοκούμενα ή αναμενόμενα αποτελέσματα.

Αφήνοντας όμως, πρώτα, τα σκοτεινά ή ημίφωτα προμηνύματά του πίσω.

 

 

 

 

Advertisements