Skip navigation

 

 

 

(εκ νέου ανάρτηση ενός παλαιοτέρου κειμένου , 27/9/2016)

 

 

prince-rupert_phixr

 

 

ΕΞΙ ΠΟΙΗΤΙΚΟ-ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΕΣ ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ

 

I. Κατά μία βαθύτερη ή πιο εξονυχιστική έννοια, η αλήθεια δεν είναι βεβαίωση, αλλά ενέργεια.
Αληθινό δεν είναι ό,τι συμφωνεί με την πραγματικότητα, αλλά ό,τι την δημιουργεί.

II. Όπως υφίσταται εν όροις το “υπερπραγματικό” (για παράδειγμα στον όρο “υπερρεαλισμός”, ή γενικώτερα ως έννοια στις μυστικές εμπειρίες), άλλο τόσο μπορεί να λογίζεται και το “υποπραγματικό” ως όρος.

Τι είναι “υποπραγματικό”;

Προσοχή: όχι ό,τι είναι κατώτερο της πραγματικότητας, αλλά ό,τι ΔΕΝ την δημιουργεί!

ΙΙΙ. Η μετριότητα ακολουθεί την πραγματικότητα. Η δημιουργική νόηση την προσπερνά. Την προσπερνά, δηλαδή, σαν σε αγώνα ταχύτητας.

IV. Κάθε εποχή παρακμής είναι εποχή του υποπραγματικού. Όμως, όπως οι άνθρωποι σε τέτοια εποχή “αδειάζονται” αθρόα και ο ένας μετά τον άλλον στους καταρράκτες του χρόνου, πιστεύοντας πως μέχρι εκείνη την στιγμή, δεν έκαναν τίποτε άλλο από το να ακολουθούν το ρεύμα του ποταμού (μην κατανοώντας εγκαίρως πως το “ρεύμα του ποταμού” ΜΟΝΑΧΑ εκεί θα μπορούσε να οδηγήσει!), άλλο τόσον ο λόγος αποσυντίθεται, – η μια λέξη μετά την άλλην και η μια έννοια μετά την άλλη- όσον ο παρακμίας γραφιάς πιστεύει πως “αποτυπώνει” το “πραγματικό”. Σε τέτοιο βαθμό, ώστε οι παρακμίες να σοκάρονται πλέον, όταν βλέπουν έντεχνο λόγο μην μπορώντας πια να ξεχωρίσουν θυμικό-προφορικό λόγο από έντεχνο γραπτό λόγο.

V. Η προφορικότητα σκοτώνει τον γραπτό λόγο. Πρόκειται για δύο τελείως διαφορετικά είδη αντιμετώπισης και προσέλκυσης της πραγματικότητας. Άλλο γραφή, άλλο ζωή και προφορικότητα. Αν μεταφέρεις την καθημερινή προφορικότητα του ανθρώπου στον γραπτό λόγο, εκτός από τον τέλειο ηλίθιο, θα έχεις και τον τέλειο ζωντανό-νεκρό. Δεν μπορείς να ζεις εν γραπτώ. Η γραφή είναι το “άλλο” της ζωής , και όταν ταυτιστούν μεταξύ τους αλληλοεξουδετερώνονται.

VI. Στην (κατοπινότερη) Pahlavi γραφή της αρχαίας ιρανικής Zend-Avesta, ως γνωστόν στους ενασχολούμενους, είναι πολυπληθής η παρουσία “ετερογραμμάτων” (hozwarishn – αν και πιστεύω πως πιο ορθός όρος γι’ αυτή την περίπτωση θα ήταν τα “ετερόλεκτα”, όπως θα διαπίστωσετε παρακάτω).

Τι είναι “ετερογράμματα” ή “ετερόλεκτα”. Πρόκειται για αυτούσιες αραμαϊκές λέξεις που χρησιμοποιούνται στην Pahlavi (της οποίας οι χαρακτήρες είναι επίσης αραμαϊκής προέλευσης), αλλά υφίστανται ΜΟΝΟΝ ΕΝ ΓΡΑΠΤΩ ως τέτοιες.

Όταν ο Πέρσης των χρόνων της Δυναστείας των Σασσανιδών ανεγίγνωσκε μιαν αραμαϊκή λέξη στο περσικό κείμενο, δεν την εκφωνούσε προφορικώς στα αραμαϊκά, αλλά στα περσικά. Για παράδειγμα, όταν ήθελε να γράψει την λέξη abarmand (κληρονομιά), έγραφε την αραμαϊκή λέξη για την “κληρονομιά” (yplmynd’), αλλά ΕΠΡΟΦΕΡΕ την περσική λέξη abarmand!

Ετερόλεκτο (με μία μεταφορική έννοια), πιστεύω πως είναι συνολικώς το ποιητικό φαινόμενο. Δεν είναι φυσικά κυριόλεκτο, και ίσως οι όροι “μονοσημία”, “αμφισημία”, “πολυσημία” κλπ. περνούν σε δεύτερη μοίρα ακριβείας και διάγνωσης επί τούτου, μιας και το “ετερόλεκτο” μου φαίνεται πιο συνοπτικό και πιο ακριβές. Όσον ο καθημερινός ή συμβατικός λόγος είναι (και οφείλει να είναι) κυριολεκτικός, ο ποιητικός λόγος ετερολεκτεί συνεχώς.

Δεν ταυτίζεται με ό,τι αποκαλούμε “μεταφορά”. Η μεταφορά στην ποίηση είναι στην ουσία μια ετερο-νοηματικότητα (θα μπορούσε να το πει κανείς και έτσι). Το συνολικότερο εγχείρημα όμως στην ποίηση, είτε συνειδητά είτε ασυνείδητα, έγκειται στο να “πει (γράψει) κάτι άλλο” κάποιος πέραν του ήδη γεγραμμένου λόγου.

Απ’ αυτήν την άποψη, η ποίηση δεν είναι ούτε το πραγματικό, αλλά ούτε το μη-πραγματικό. Μήτε το υπερπραγματικό μήτε το υποπραγματικό,

αλλά ο μοναδικός ίσως τρόπος που διαθέτουμε έως σήμερα για να φυλαγόμαστε από κάθε ιστορική παρακμή, σε οποιανδήποτε χρονική περίοδο και υπό κάθε περίστασιν.

 

 

 

 

 

Advertisements