Skip navigation

 

 

 

312ef58e934aab3ad459ccd7333c5603

 

Στην εβραϊκή καββαλιστική κουλτούρα, το “Ayn Soph” ( אין סוף ) είναι μια προσωνυμική ιδιότητα του θεού (μεταφράζεται ως “δίχως τέλος”, και προϋποθέτει ακόμα και την ανυπαρξία του!). Μια έννοια, σίγουρα κρίσιμης σημασίας, όσον έχει να κάνει με μια πληρέστερη κατανόηση της εβραϊκής μυστικής φιλοσοφίας. 

Μέσα στο Ayn Soph, λοιπόν, επισυμβαίνει η μακρο-συστολή, το λεγόμενο tzim-tzum  ( צמצום), και, ως εκ τούτου,  έχουμε την μετάπτωση του θείου φωτός σε μιαν ακτίνα (kav –  קב  ) κατά την  στιγμή της “δημιουργίας”

 Το γεγονός ότι στην ινδουιστική κουλτούρα φέρεται πως επισυμβαίνει το ακριβώς αντίθετο, τουτέστιν, μια κίνηση “διαστολής” του θείου, (το Brahman που μεταπίπτει σε θεό Βrahma, ο οποίος “εκτείνεται”,  όπως δηλώνει η σανσκριτική ρίζα του ονόματός του), δεν πρέπει να μας προβληματίζει περί μιας ενδεχόμενης διαφωνίας μεταξύ των δύο αυτών κοσμολογικών συστημάτων.

 

 

 Επειδή ομιλούμε εξ αρχής για μια “περιοχή” που δεν έχει χώρο και χρόνο και κατά συνέπεια, οποιαδήποτε κίνηση διαστολής ή συστολής, παραδόξως, επισυμβαίνει σε μη χώρο. Σε πεδίο ενοποιημένων αντιθέτων, μια διαστολή, προφανώς, είναι εν ταυτώ χρόνω συστολή, και απ’ αυτήν την άποψη, ο χρόνος “μηδενίζεται”. Δεν συνέβη, συνεπώς, “κάποτε”, “κάποια στιγμή”, αυτή η συστολή/διαστολή, αλλά από πάντα. Ή καλύτερα “σαν από πάντα”.

Αξίζει ακόμα να σημειωθεί εδώ, πως ο μεγάλος στοχαστής ραββίνος Saadia Gaon ώρισε κατά τον 9ο αιώνα στο έργο του “Emunot veDeoth” (אמונות ודעות , “πίστεις και γνώμες”) ότι”ο κόσμος ήλθε σε ύπαρξη από το τίποτα” ( ayn  – אין) .

 

europa2

 

Λάβετε όμως υπ’ όψιν σας, πως αυτό το “τίποτα” δεν σημαίνει ακριβώς “τίποτα” όπως το μεταχειριζόμαστε στην καθημερινή ομιλία, αλλά περισσότερον προσεγγίζει την βουδδιστική έννοια της “κενότητας” (Śūnyatā), μια από τις πλέον “δύσκολες” και στριφνές έννοιες στην ιστορία της ανθρώπινης αφηρημένης σκέψης, αν βέβαια, αρκεί ο αφηρημένος στοχασμός για να ορίσει ή κατανοήσει κάτι τέτοιο, και όχι, συνεπιπροσθέτως, το άμεσο, “μυστικό” βίωμα.

Από εκεί και πέρα μένει μόνον η καββαλιστική “reshimu”, η “εντύπωση” του κόσμου ή των κόσμων.

‘Ομως, είναι πραγματικά ο κόσμος ένα “όνειρο” και μόνον;

Δεν ξέρω, τι να σας πω (εννοείται, φυσικά, πως είναι!), αλλά θα σας έλεγα πως όποιος δεν το έχει καταλάβει ακόμα, ασφαλώς …ονειροβατεί.

 

castfelice-kenya-launch

 

Μένει κάτι “έξω” εκεί πέρα, που απλά “μεταφράζεται” στον εγκέφαλό μας σε μια δεδομένη εικόνα, την εικόνα του κόσμου, που από προκατάληψη καθαρά την εκλαμβάνουμε και ως πραγματική. Δεν είναι όμως. Μια αισθητηριακή εντύπωση είναι το όλο ζήτημα, με διαμεσολαβητές, τους πλέον αναξιόπιστους μάρτυρες, ήτοι, τις ανθρώπινες αισθήσεις.

Όπως και να έχει, είναι στο πεδίο της Reshimu-εντύπωσης,  που θα επιχειρηθεί στους κατοπινούς από την Αναγέννηση χρόνους μια τομή στον τρόπο που προσλαμβάνεται η Καμπαλά από τους χασιντίμ και τον ιδρυτή του χασσιδικού κινήματος Ba’al Shem Tov (φτάνοντας στα όρια του υποκειμενικού ιδεαλισμού, και δηλώνοντας όλους τους μετα-tzimtzum κόσμους ως μια ψευδαίσθηση, ένα είδος ινδουιστικής Maya με λίγα λόγια) και την πιο ορθόδοξη ερμηνεία της από τους litvakim (Λιθουανοί Εβραίοι), τουτέστιν τους διαφωνούντες με τους χασιντίμ, μισναγκντίμ, με ηγετική μορφή τον μεγάλο ραββίνο Vilna Gaon που προάσπισε μια πιο αντικειμενική ιδεαλιστική-ημιυλιστική ερμηνεία της Καμπαλά.  O χασσιδισμός κατάφερε εν τέλει να γίνει μια από τις πιο εξέχουσες πνευματικές εστίες και αναμφισβήτητη “σταθερά” του παγκόσμιου Ιουδαϊσμού, σημαίνοντας έτσι πρακτικά και την λήξη της διαφωνίας χασιντίμ – μισναγκντίμ.

Όμως, ο σκοπός μου εδώ δεν είναι ιστοριολογικός επί της Καμπαλά, αλλά ο στοχασμός επί του πλέον “σκοτεινού” φιλοσοφικού πεδίου της, συμπαραλλήλως, φυσικά, προς τις προσωπικές απόψεις που τυγχάνει να έχω εγώ ο ίδιος περί της “φύσης του κόσμου”.

 

12702-eagle-flying-over-the-hills-1920x1080-animal-wallpaper_phixr

 

Έτσι κι αλλιώς, ο κόσμος είναι όνειρο χωρίς τέλος. Ούτε είχε ποτέ αρχή. Ό,τι αποκαλούμε “δημιουργία του κόσμου” και “αρχή του κόσμου”,  δεν είναι παρά νοητά σημεία αναφοράς σε μια κατά φαντασίαν “χρονική” εξέλιξη.

Δεν υπήρξε ποτέ τίποτα, δεν υπάρχουμε, και όμως υπάρχουμε για πάντα, σαν από πάντα!

Και όπως σε κάθε όνειρο, σημασία δεν έχει αν το όνειρο είναι “πραγματικό”, – τη στιγμή που “κοιμάσαι” και το ονειρεύεσαι, το “βιώνεις” έτσι κι αλλιώς-, αλλά μόνον ότι το ονειρεύεσαι! Και είναι λογικό, να θέλει ένας άνθρωπος να ονειρευτεί ένα καλό “όνειρο”, που σημαίνει, να έχει μιαν εμπράγματη ζωή που του αρέσει και όχι άλλη.

Το “πραγματικό” ως δρώσα έννοια και ΟΝΤΩΣ ΟΝ με την πιο πλήρη φιλοσοφική σημασία,  έπεται έτσι κι αλλιώς, σε κάτι που καίτοι “ονειρικό” από τη φύση του (η ίδια η ζωή!), δεν παύει ωστόσο γι’ αυτό να είναι πολύ πιο άμεσα βιωματικό από κάθε άλλο πραγματικό, είτε μιας υποτιθέμενης κοσμολογικής, είτε  μιας θεϊκής φύσεως.

 

 

 

 

 

 

 

Advertisements