Skip navigation

 

 

zahhak2_phixr

 

ΣΤΙΓΜΙΟΤΥΠΟΝ ΣΤΗΝ ΚΟΨΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ

 

Στην μυθοκοσμολογία της αρχαίας περσικής Avesta ο ήρωας Thraêtaōna ((ή, πιθανώς, με περισσότερη ακρίβεια προφοράς, Thraêtaōnô : αυτή είναι η αρχαία ονομασία του, ονομάστηκε αργότερα και Fereydūn), εξολοθρεύει το εφιαλτικό ερπετό Dahāka, το οποίο παρουσιάζεται με τρία σαγόνια, έξι μάτια, τρία κεφάλια και με μια συντριπτική δύναμη τέτοια που θα μπορούσε να σπείρει το θάνατο σε πολλούς ανθρώπους ταυτόχρονα.

Η μάχη ήταν κρίσιμη:  το ερπετό αντιπροσώπευε, -θα μπορούσε να πει κανείς με ερμηνευτική ασφάλεια, αλλά κατά μίαν έννοια μόνον, καθώς μπορούν να υπάρξουν “πολλές οπτικές” επ’ αυτών των θεμάτων- τις αρχέγονες δυνάμεις του Χάους που προσπαθούσαν να “απορροφήσουν” τον κόσμο σε μια κατάσταση διάλυσης, ή θα το λέγαμε αλλιώς, σε μια πρωταρχική νύχτα μη υποκειμενικότητας. Ο Ahura-Mazda, όμως, είναι πάνω απ’ όλα ο θεός που προκρίνει την “ανάδυση” του Κόσμου. Στην Avesta, η μέριμνά του γι’ αυτόν τον κόσμο υπεραφθονεί ακόμα και σε λεπτομέρειες, ο ίδιος δεν προασπίζεται απλά την υπεροχή του αρχαίου περσικού παραδείσου.

Βέβαια, οι μάχες των ηρώων με τα ερπετά ή με άλλες πρωτο-μορφές του Χάους δεν είναι σπάνιες στις διάφορες μυθολογίες του κόσμου (ας θυμηθούμε, για παράδειγμα, τον βαβυλωνιακό Marduk στην μάχη του με την Tiamat), όμως αυτό που κινεί υποψίες για περισσότερο φως στην συγκεκριμένη περίπτωση είναι το όνομα “Dahāka”.  Έψαξα πριν από κάποιο καιρό για να βρω την ρίζα της λέξης “Dahāka” και δεν βρήκα κάτι  καλύτερο ή πιο πειστικό (ανάμεσα σε διάφορες ερμηνείες που έχουν προταθεί κατά καιρούς) από το “dâs” που σημαίνει στα αρχαία περσικά “καταστρέφω”. Προσωπικά, πιστεύω πως αυτή η ερμηνεία-συσχέτιση πρέπει να είναι και η ορθότερη.

 

a956b555bd63ae2430c2eb499984a9dd

 

Όμως σκοπός αυτού του κειμένου είναι άλλος και όχι να σταθεί στις πιθανές διχογνωμίες των γλωσσολόγων. Θέλω να πω, δηλαδή, πως στην ουσία  κάθε “παρακμή” που εμφανίζεται ιστορικά στην ανθρωπότητα δεν είναι παρά ιδιαίτερη αναπαραγωγή-επανεμφάνιση ενός κοσμολογικώς “πεινώντος” πρωταρχικού χάους. Μια αναπαραγωγή μέσω της οποίας επιχειρείται,- αν ιδωθεί βαθέως η ίδια ως προς τον όχι πάντοτε συνειδητό σκοπό που κρύβει εντός της-, η “εξίσωση” πάντων των πραγμάτων, πολλές φορές ακόμα και σε παρωδία ισχύος μεν, αλλά σίγουρα στο αίτημα μιας πλήρως ανορθολογικής “ισοπέδωσης” των μορφών. Η “διαφοροποίηση” σε αυτή την περίπτωση δεν είναι ανεκτή.  Όπως είναι λογικό ή αναμενόμενο, εναντίον  αυτής της τελευταίας κάθε παρακμή δεν κάνει και δεν θα μπορούσε να κάνει τίποτε άλλο από το να επιχειρεί να ρημάζει κάθε τι το ορατό σ’ ένα απερίγραπτο χάος αυθαιρεσίας, ψεύδους και αδικίας.

Από εκεί και το απαρηγόρητο της αποτυχίας της, όπως διαπιστώνεται πάντοτε. Επειδή, ο κόσμος, θα λέγαμε, δεν έχει ποτέ την τάση να ξαναγυρίζει “πίσω”, στην μη-οργάνωση και τελικώς στην μη ύπαρξη . Το “φωτεινότερο” μέρος της ύπαρξης είναι κατά πολύ πιο αποφασιστικό και αντιστέκεται στην μη διαφοροποίηση (ας θυμηθούμε και το ευαγγελικό: “καὶ τὸ φῶς ἐν τῇ σκοτίᾳ φαίνει, καὶ ἡ σκοτία αὐτὸ οὐ κατέλαβεν”). Άλλωστε αν χαθεί το φως δεν υπάρχει ή δεν νοείται καν αυτό το ίδιο το σκότος!

 

800px-ajdahak_dream

 

Επιθυμώντας (συνειδητά ή ασυνείδητα) κάθε παρακμή την άρση της διυποκειμενικής ανισότητας, στην ουσία μετατρέπεται η ίδια σε Dahāka – dâs που θέλει να πισωγυρίσει τα πράγματα σε μια κατάσταση στην οποία δεν υφίσταται ακόμα η βάσανος του υποκειμένου. Βέβαια, αυτή η τυφλή ορμή για καταστροφή ή ορμέμφυτο του θανάτου,  δεν διαφέρει σε τίποτα από το “πονάει χέρι, κόβει χέρι”. Είναι παντελώς ανήμπορη, λοιπόν, να κατανοήσει , κυρίως να κατανοήσει το πιο καθοριστικό:

πως η ίδια κάθε φορά είναι μη συνειδητό όργανο ενός αρχετύπου μυθικού συμβάντος που επέρχεται και παρέρχεται μέσα από τους κύκλους της ιστορίας.

 

 

Χρόνος παρακμιακός, γεμάτος απορρίμματα, χρόνος του τίποτε σε ενδονύκτια του κόσμου παρομιλία και ψευδαισθήσεις εξουσίας: πράγματα που ακολουθούνται πάντοτε από την ανηλεή σπάθη του Thraêtaōna όταν πέφτει στην ώρα της για να απονείμει δικαιοσύνη.

Χρόνος μιας ήττας που δεν μπορούν να ελέγξουν αρκετοί άνθρωποι της εκάστοτε παρακμής, μιας και έρχεται από κάτι πολύ βαθύ στον Χρόνο.  Άλλωστε, μονάχα οι ήρωες μπορούν να τα βάλουν με τους θεούς ή με τον Χρόνο, οι άνθρωποι ενός παρακμάζοντος κύκλου ποτέ. Όσον δε έχει να κάνει με το πρώτο σκέλος της μόλις προηγούμενης πρότασης, θα έλεγε κανείς πως μόνον η Ελληνική Μυθολογία εμφανίζει ένα τέτοιο “προνόμιο”. Εγώ προσωπικά δεν έχω δει πουθενά στην Περσική (αλλά και σε άλλη) Μυθολογία τους ήρωες να τα βάζουν με τους θεούς. Πιθανώς να μην είχαν λόγο για κάτι τέτοιο. Ο Ahura-Mazda, άλλωστε,  μέσα από τις συνομιλίες του με τον Zarathustra εμφανίζεται ως εξαιρετικά καλόβολος, συμπαθητικός και ανοιχτόμυαλος “τύπος”.

Όμως, αυτό είναι άλλο θέμα.

Όχι και τόσον αν σκεφθεί κανείς πως βρισκόταν παρά τω πλευρώ όλων των ηλιακών ηρώων των μυθικών χρόνων της Περσίας και σίγουρα είχε τους λόγους του γι’ αυτό .

 

 

 

Advertisements