Skip navigation

 

 

 

15-tram-maxwell-road-gasworks-19-4-60

 

Θα προσπαθήσω να διασαφηνίσω, όσον μπορώ, ένα ζήτημα το οποίο, φυσικά, δεν είναι καινούργιο, αλλά πάντοτε επανέρχεται σε κρίσιμες περιόδους “καμπής” με ένα, εν μέρει τουλάχιστον, νέο περιεχόμενο.

Προσωπικά, όχι μόνον δεν παρακάμπτω την οποιαδήποτε “κοινωνική” διάσταση της τέχνης, αλλά, τουναντίον, την προασπίζω, αλλά την προασπίζω “σκοπίμως”, όχι γενικώς και ασκέπτως και δίχως ειδική διαφοροποίηση εντός της σε συνάρτηση με μια συγκεκριμένη εποχή.

Και προτίθεμαι αμέσως να εξηγήσω τι εννοώ.

Nαι, έχει νόημα η όποια διακοινωνική διάχυση της τέχνης  σε “πλατύτερα” στρώματα,  αλλά σε περιόδους ακμής, όχι παρακμής.

Στις δεύτερες, το μόνο που μπορεί να υπάρξει μέσα από μιαν άλογη-διψαλέα,  φετιχιστική λατρεία της δημοσιοφάνειας, είναι να ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΖΟΝΤΑΙ  -πλην αρκετών αξιοσήμων εξαιρέσεων που παλεύουν για κάτι καλό-  οι χοντροκομμένες και πεπτωκυίες εκφάνσεις και τα σκουπίδια στην χειρότερη πλην όμως πιο συνηθισμένη περίπτωση.

Είναι προτιμώτερον, επομένως, πρώτα να εξασφαλίσουμε σε μαζικό επίπεδο τέχνης την “ποιότητα” προτού επιθυμήσουμε την διακοινωνική “ποσότητα”.

Αυτό φυσικά δεν σημαίνει πως οι άνθρωποι του πνεύματος πρέπει να επιθυμούν να κλείνονται στο “καβούκι” τους, κάθε άλλο. Αν “κλείνονται” (ή φαίνεται έτσι) κάποτε και ανά περιόδους περισσότερον, δεν είναι για άλλον λόγον, αλλά επειδή τους έρχεται εμετός με αυτό το πράγμα: μια παρακμή που επιθυμεί συχνά να δικαιολογήσει-δικαιώσει τον εαυτό της με εποχιακά ή ανορθοθυμικά συνθήματα.

 

emigrate-1874

 

Με άλλα λόγια θα έθετα το ερώτημα ως εξής:

θέλουμε τις “μάζες” για ποιον λόγο ακριβώς; επειδή σε συλλογικό επίπεδο τέχνης έχουμε ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΙ ΝΑ ΤΟΥΣ ΠΟΥΜΕ, ή καθαρά από προσωπική φιλοδοξία (ουδείς ψόγος), επειδή, δηλαδή, επιθυμούμε (φανταζόμαστε ότι μπορεί να συμβεί έτσι) απλά και μόνον να καταξιωθεί ο εαυτός μας μέσα από αυτές; Στην τέχνη, αναμφίβολα,  υπάρχει και αυτή η διάσταση, όχι όμως κατ’ ανάγκην εν είδει ταυτοχρονίας, αλλά και υστεροπρόθεσμα. Ό,τι οι μάζες μιας εποχής αποθεώνουν δεν είναι σίγουρον (και προϊόντων των αιώνων είναι μάλλον το λιγότερο πιθανό) ότι θα επιζήσει ως αντικείμενο αποθέωσης στις μάζες μιας μεταγενέστερης εποχής, και το αντίστροφον.

Υπάρχει, δηλαδή, σε αυτή την περίπτωση όντως μια υπαρκτή “ποιότητα” σε συλλογικό-μαζικό επίπεδο, η οποία επιθυμεί να δει την μετατροπή της σε διακοινωνούμενη “ποσότητα” ή μήπως όχι;

Κατά πόσον, ακόμα, θα μπορούσαμε να κάνουμε να συμπέσει η  έννοια “αγορά” με το …”facebook”;! Αυτό αν θα έπρεπε σίγουρα να ήταν από τα …άγραφα, εν τούτοις δεν παραμένει γι’ αυτό λιγότερο γεγραμμένο ανά περιστάσεις.

 

 

Για το facebook, εγώ προσωπικά τα έχω πει αρκετές φορές. Περιορίζομαι μόνον να επαναλάβω το κατά την γνώμη μου πιο ουσιώδες:

το έγκλημα της ipso facto αναγωγής του καθαρά προφορικού σε γραπτό λόγο, και η αναφάνεια μιας “γραπτής καθημερινότητας” είναι κάτι πολύ πέραν από την απλή αυτοκτονία ή τζάμπα αυτοθυσία (με την έννοια ότι πολλοί άνθρωποι αναγκάζονται να θυσιάζουν το μείζον μέρος της ούσης ζωής και καθημερινότητάς τους για να παραμένουν στις αδηφάγες επάλξεις μιας γραπτής προφορικότητας που από μόνη της δεν έχει “χρόνο ζωής” κάθε φορά παραπάνω από μία μέρα! – δεν υπάρχει πιο ηλίθιος τρόπος για να σκοτώσεις την ζωή σου από αυτόν!).

Είναι πάνω απ’ όλα ένα διανοητικό έγκλημα , το οποίο και θα πρέπει να αντιμετωπιστεί πολύ σοβαρά , αν θα θέλαμε κάποια στιγμή να δούμε μια ΥΓΙΗ ΔΙΑΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ στην τέχνη και όχι μια τσάτρα-πάτρα δημαγωγία και δημοσιολαγνεία που στις χειρότερες πλευρές τους μπορούν να παίρνουν ακόμα ατομικές ή συμμοριακές μορφές μαύρης προπαγάνδας, ψυχανωμαλίας και εγκληματικότητας στο διαδίκτυο (ειδικά στην Ελλάδα που το “δίκαιον της συμμορίας” κινεί πλείστες όσες διαδικασίες, κάτι τέτοιο όχι μόνον δεν είναι σπάνιον, αλλά περισσότερον συχνό σε εμφάνιση απ’ όσον φαντάζεται κανείς).

 

okinawa_aquarium_phixr2

 

Μα, θα μπορούσε να πει κανείς, το facebook είναι προϊόν της εποχής, η τεχνολογία, το ένα το άλλο.

Απάντηση: δεν είναι ακριβώς “προϊόν” της εποχής -και σε κάθε περίπτωση δεν συγκροτήθηκε για καλλιτεχνικούς σκοπούς!-  αλλά το παραπροϊόν μιας χρονικής περιόδου πολύ κρίσιμης για την ανθρωπότητα.

Βρισκόμαστε ως ανθρωπότητα ενώπιον μιας ρημαγμένης γέφυρας και τα προμηνύματα ενός γενικευμένου αυτοκτονικού πολέμου (εκτός όλων των άλλων) είναι περισσότερα απ’ όσα εκτιμούμε και πρέπει κάποια στιγμή να μην στρουθοκαμηλίζουμε ενώπιον αυτών (όσον έχει να κάνει με την χώρα μας, βρισκόμαστε, επιπλέον, λίγο πριν από μια ολοσχερή κατάρρευσή της και μια ασύλληπτη εθνική τραγωδία, και όμως, οι περισσότεροι κοιμούνται τον ύπνο του αδίκου στο facebook!).

Επιπροσθέτως, θα έλεγα το εξής: το facebook ΔΕΝ συνιστά από μόνο του “εξέλιξη” της τεχνολογίας, αλλά  καθαρά μορφολογικό μέρος αυτής ,και  χωρίς καμμία συμμετοχή στην “ουσία” της!  Με άλλα λόγια, το “συμβεβηκός” δεν πρέπει να ταυτίζεται με κάποια ουσιαστική ιδιότητα,  σε καμμία περίπτωση.

 

article-1360330-0d575829000005dc-103_634x412

 

Ένα software, ένα network όπως το facebook δεν είναι από μόνο του τεχνολογική εξέλιξη, το πολύ πολύ να φιλοδοξεί -όπως σε αυτή την περίπτωση- να φαντάζει ως μια εξέλιξη στα διακοινωνικά ήθη της ανθρωπότητας. Μένει λοιπόν και σε αυτή την περίπτωση να δούμε αν συνιστά μια ΚΑΛΗ, ΠΛΕΟΝΕΚΤΙΚΟΤΕΡΗ ΕΞΕΛΙΞΗ σε σχέση με οποιαδήποτε πρότερη διακοινωνική κατάσταση, και αν συμβαίνει αυτό, τότε ομιλούμε για ΣΥΜΠΤΩΜΑ ΑΚΜΗΣ (έστω και ειδικό, τέτοιο σύμπτωμα ), ή, αντιθέτως συνιστά μια ΧΕΙΡΟΤΕΡΗ, ΜΕΙΟΝΕΚΤΙΚΟΤΕΡΗ ΕΞΕΛΙΞΗ σε σχέση με την πρότερη κατάσταση, οπότε ομιλούμε για ΣΥΜΠΤΩΜΑ ΠΑΡΑΚΜΗΣ.

Την γνώμη μου επ’ αυτού την ξέρετε, την έχω αναφέρει επανειλημμένως και ποικιλοτρόπως και δεν θεωρώ σκόπιμο να την ξαναπώ εδώ.

Επιπλέον, και όπως καταλαβαίνετε, δεν υπάρχει καμμία “ακμή” και “παρακμή” γενικώς και αδιευκρινίστως έξω από ειδικά γνωρίσματα που μας επιτρέπουν κάθε φορά να τις διαγιγνώσκουμε σε ασφαλή εννοιολογικά πλαίσια. Και το facebook, έχω την εντύπωση, πως ακόμα και οι πλέον φανατικοί υποστηρικτές του θα δίσταζαν να το κατοχυρώσουν στα “συμπτώματα ακμής” !

Όμως, αν Η ΚΥΡΙΑ ΟΧΗΜΑΤΙΚΗ ΜΟΡΦΗ ( “διαδικαστική” μορφή) έκφρασης μιας “κουλτούρας”, στην πραγματικότητα υποτιμάται ή απαξιώνεται ή “δεν παίρνεται και τόσον στα σοβαρά” (και όχι αδικαιολόγητα) από τους ίδιους τους ακολούθους της, τότε για τι σόι “διακοινωνικότητα” στην τέχνη μιλάμε και σε ποιαν ακριβώς “ακμή” ευελπιστούμε;

Το επίπεδο είναι “σαθρό” εξ αρχής και αυτομολογουμένως! Δεν είναι τίποτε περισσότερον σε αυτή την περίπτωση  παρά (συνειδητή ή ασυνείδητη) αυτοϋπονόμευση και τρικυμία εν κρανίοις. Και δεν φτάνει αυτό.

Αν αύριο, οι ιδιοκτήτες του facebook για λόγους υπεράσπισης των επιχειρηματικών συμφερόντων τους το “κατεβάσουν” και το κλείσουν, τότε …τι γίνεται η “κουλτούρα”, τι γίνονται και οι (έστω εικονικές!)… “μάζες”;

Πάνε, φύγαν όλα έτσι απλά; Και όμως έτσι απλά.

Μπορείτε να φανταστείτε ένα ολόκληρο κύκλωμα ανατροφοδότησης τέχνης-διακοινωνικότητας να στηρίζεται σε κάτι σαθρότερο απ’ αυτό; Ή μήπως θα θεωρούσατε την τυπογραφία ως κάτι εξ ίσου σαθρό σε ανάλογη περίπτωση; Όχι βέβαια.

Καταλαβαίνετε λοιπόν σε τι γελοίες παραδοχές μπορούμε να φτάσουμε αν ανακηρύξουμε τον Μαρκ Ζούκερμπεγκ σε σύγχρονο …μέγα μαικήνα της τέχνης και της διακοινωνικής λειτουργίας της τέχνης.

 

732px-temple_on_the_krishnagiri_gingi_-gingee-_south_arcot_district

 

Σε προηγούμενα κείμενα χρησιμοποίησα τον ινδουιστικό όρο “pralaya” (διάλυση, απορρόφηση, χαοτική συγχώνευση) τόσον εν είδει κυριοσημίας, όσον και εν είδει, κατά κάποιον τρόπο, “παρωδίας” για τα συντελούμενα στους καιρούς μας.

Λάβετε υπ’ όψιν σας πως μια σύγχυση/διάλυση/ ενδαπορρόφηση ρημάζει ΠΡΩΤΑ τις “υποστάσεις” εκ των έσω, αφήνοντας για κάποιο μεταβατικό χρονικό διάστημα τις “μορφές” τους ως έχουν, ως σκέτους φλοιούς φυσικά και σε αναμονή αναπόφευκτης κατάρρευσής τους.

Σκέτα “φαντάσματα” χωρίς καμμία σύνδεση με το πραγματικό ομιλώντας όμως πάντα εν ονόματί του, καθίστανται σε τέτοιες περιόδους πολλοί άνθρωποι.

Γιατί τελικά, η εποχή παρακμής το κατέφερε και αυτό. Μια απλή δήλωση ή ένας απλός ισχυρισμός αρκεί για να καθιστά ήδη τελούμενο εν πραγματικότητι (όμως, αλλοίμονον, μόνον φαντασιακώς συμβαίνει αυτό), ό,τι δεν θα μπορούσε παρά να είναι το αποτέλεσμα χρόνων και χρόνων πάνω σε σοβαρό υπόβαθρο.

Όμως, κακά τα ψέμματα, τα φαντάσματα δεν έχουν “βάρος” και η μορφή τους είναι τόσον φευγαλέα,  όσον ακριβώς τα αθρόως παρεχόμενα λόγια στα κοινωνικά δίκτυα που δεν έχουν άλλη σκοπιμότητα από την δημαγωγία.

Αν θα θέλαμε να διαλύσουμε την κουλτούρα και τον πολιτισμό μας σε μιαν αδιαφοροποίητη massa confusa, τότε δεν θα υπήρχε λόγος να μην αποδεχόμαστε παθητικώς τις διαδικασίες μιας παρακμής/pralaya (που λαμβάνονται ειδικώς ως χάος ευκαιριακότητας/προφορικότητας/δημαγωγίας) και να μην  ανακήρυξουμε τον Ζούκερμπεργκ ως τον πιο …επιδραστικό άνθρωπο στην ιστορία της τέχνης.

Πράγμα που εγώ δεν θα το έβλεπα και πολύ “σόι”, και σίγουρα δεν θα μου φαινόταν και ως “εξέλιξη”.

Ως στιγμιότυπο λίγο πριν μπατάρει το πλοίο εντελώς, αυτό ναι, το πιθανότερον. Αν τελικώς υπάρχει ακόμα πλοίο και δεν είναι ήδη “πλοίο-φάντασμα”, που μπορει μεν να “φαίνεται” παντού,  δίχως όμως καμμία ουσιαστική θέση και σημασία στις τρικυμίες της Ιστορίας.

 

 

 

 

Advertisements