Skip navigation

 

opening-0d236088c

 

 

Κατ’ αρχάς θα ήθελα να πω, πως όσοι φίλοι ενδιαφέρονται, μπορούν να διαβάσουν στην ιστοσελίδα του “Νέου Πλανοδίου” ένα κείμενό μου που φέρει τον τίτλο “Σημάδια Παρακμής στην Λογοτεχνία”.

Κατά τα άλλα, βρίσκομαι με την οικογένειά μου στο εξοχικό μας, αρκετά χιλιόμετρα μακριά από την Αθήνα,  και περνάω τις μέρες μου με μπάνιο, βόλτες και  σκάκι. Το δε υπόγειο, το έχω μετατρέψει σε ένα είδος “studio” με pc, μερικά επίλεκτα βιβλία κλπ. αλλά δεν περνώ σημαντικό χρόνο εκεί (ακόμα).

Ιδιαίτερα χαίρομαι να πίνω τον καφέ μου σε ένα παμπάλαιο, απομεμακρυσμένο καφενείο της περιοχής, χτισμένο το 1905! Το καφενείο είναι πάντα έρημο ή σχεδόν έρημο με το πολύ ένα  ή δύο θαμώνες ακόμα.

Αν αυτά ακούγονται “μικροαστικά” σε κάποιους, δεν με εκπλήσσει. Η ηλιθιότητα και ο πιθηκισμός των ανούσιων χαρακτηρισμών παραείναι χρονίσασα υπόθεση  στην χώρα μας.

 

crowd

 

Πολλοί άνθρωποι απλά ανοιγοκλείνουν τα στόματά τους παράγοντας μη αιτιατούς ήχους και λέξεις. Αυτό δεν συνεπάγεται φυσικά “ομιλία” αλλά κάτι σαν τις ανακλαστικές αντιδράσεις των φυτών που όλως τυχαίως, αλλά και ασυστόλως, παίρνουν σε αυτή την περίπτωση την μορφή ενός εξαρθρωμένου και όχι ενάρθρου λόγου.

Τι πάει να πει “μικροαστικό”; δηλαδή πόσον μοσχαρίσιο κιμά  πρέπει να έχει κανείς στο κεφάλι του αντί για μυαλό για να αναπαράγει από μιμητική συνήθεια ό,τι βλακεία ακούει!;

Μα αν είναι δυνατόν, σήμερα ιδιαίτερα που το μείζον ποσοστό των πληθυσμών είναι “μικροαστικό” με τον έναν ή τον άλλον τρόπον, με στενότερη ή ευρύτερη έννοια, να χρησιμοποιείται αυτός ο χαρακτηρισμός ως μομφή!

Στον καιρό του Μαρξ η έκκληση στην μικροαστική τάξη να αποβάλλει μια ορισμένου είδους μικροαστική “συνείδηση” και να συντρέξει επικουρικώς το βιομηχανικό προλεταριάτο, μπορεί να είχε νόημα, ιδιαίτερα μάλιστα ως προς τον μικροαστισμό των αγροτών. Αυτούς τους τελευταίους η μαρξική και λενινική θεώρηση τους αντιμετώπιζε με άκρατη καχυποψία αν όχι με αντιπάθεια, λόγω  του εμφύτου συντηρητισμού τους και της τάσης τους να εναντιώνονται στις καινοτομίες  της πόλης.

Σήμερα όμως, σε μια εποχή που ξεπερνά κατά πολύ  το “εκτελεστικό” μέρος της μαρξικής θεώρησης (όχι όμως και το καθαρά “διαγνωστικό” και αυτό έχει την σημασία του μιας και είναι το μόνο, σίγουρα πολύ ουσιαστικό, τεκμήριο αντοχής στον χρόνο που διασώζει έστω εν μέρει τον Μαρξ), μια τέτοια έκκληση-αποστροφή ακούγεται όπως ένα άδειο ξόρκι σε τελετή με παρόντες τους τελετάρχες μεν, αλλά με κανέναν άλλον παρευρισκόμενο.

Ερήμην της ζωής και των αλλαγών της, ο καθείς λαλεί όσα τραγούδια άκουσε, χωρίς να μπει στον κόπο να τα αλλάξει ριζικά.

 

dae3e9fbb53d29a1f1307f497ad7133d

 

Εξ άλλου, το έχω ξαναπεί, ο καπιταλισμός είναι το μόνο ίσως ανθρώπινο σύστημα, επειδή είναι εξ ίσου απάνθρωπο όσον ο ίδιος ο άνθρωπος. Από αυτή την άποψη, άποψη – “κλειδί” κατά την γνώμη μου, δεν είναι εύκολη η υπόθεση της αντικατάστασής του με κάτι άλλο. Το βλέπετε ακόμα και σήμερα, στην δύση του καπιταλισμού, όπου παρά τους κλυδωνισμούς του που ενδεχομένως να οδηγήσουν σε έναν παγκόσμιο πόλεμο με σκοπό τον ανακαταμερισμό των αγορών, εν τούτοις τίποτε δεν προβάλλει ως ο αξιόπιστος αντίπαλός του, και σίγουρα το τζιχαντιστικό  “Ισλάμ” (σε εισαγωγικά η λέξη) όντας καθαρά γέννημα του αδιεξόδου της εποχής, κάθε άλλο παρά μπορεί να φαντάζει ως η …πειστική απάντηση στα ερωτήματα των καιρών.

Αυτός είναι άλλωστε ο λόγος που δεν συμφωνώ με τους περισσότερους αναρχικούς της εποχής μας καίτοι η θεώρηση της αναρχίας (η ιστορική τέτοια) βρίσκεται κοντά σε κάποιες απόψεις μου. Είναι αδύνατον λοιπόν για πολλούς ανθρώπους να κρατήσουν το μυαλό τους καθαρό, και να παύσουν να λειτουργούν με χαρακτηριολογικές συνταγές δρώντας κατά συνέπεια με τόσην ελεύθερη βούληση όσην  ακριβώς παρουσίαζε ο γνωστός παυλόφειος σκύλος, πιστεύοντας μάλιστα κι από πάνω ότι προασπίζουν την υπόθεση της “ελευθερίας”!

Από εκεί και πέρα ο δρόμος για το προλεταριακό ή  “επαναστατικό” bullying δεν είναι μακρύς… Και ο δρόμος για μια λουμπενόμορφη τραγική παρεξήγηση έχει ανοίξει από παλιά.

Αξίζει πάντως να σημειωθεί πως οι παλαιοί μπολσεβίκοι και αναρχικοί, ήταν κατά κανόνα σοβαροί και ευγενικοί άνθρωποι, δεν έβρισκες ίχνος από bullying σε αυτούς, σπάνια ή καθόλου άκουγε κανείς χυδαιολογία από αυτούς δημοσίως, και ο Λένιν, εκτός από το έγκλημά του να φοράει …γραβάτα, απευθυνόταν με τον πληθυντικό ακόμα και προς τους ταξικούς αντιπάλους του!

 

Lenin-Trotsky_1920-05-20_Sverdlov_Square_(original)

 

Αλλοίμονο αν ο άνθρωπος ως όλο ταυτιζόταν με την ταξική θέση του! Αλλοίμονο αν η συνείδησή του ήταν μονόπλευρα ταξική. Δεν θα μπορούσε να υπάρχει μεγαλύτερη και πιο εξωπραγματική αρλούμπα από μια τέτοια απλοποίηση ή ισοπέδωση που μετατρέπει αμέσως τους ανθρώπους σε μηχανικά αυτόματα της “ταξικής”-οικονομικής τους θέσης, οφείλοντας μάλιστα να παρουσιάζουν την ίδια ή παρόμοια συμπεριφορά. Αν αυτό είναι ταξική λογική, τότε είναι τοξική λογική εξ ίσου.

Και όμως, η ζωή ως συνήθως είναι πολύ, μα πολύ διαφορετική.

“Μικροαστός” από “μικροαστό” διαφέρει όπως ένα λιοντάρι από ένα ιπποπόταμο, ο ανήκων στην (ολοένα φθίνουσα με την παλαιά έννοια) “εργατική” τάξη δεν είναι κατ’ ανάγκην ο φορεύς μιας νέας κοινωνίας, αλλά μπορεί να είναι εξόχως οπισθοδρομικό ή και εγκληματικό στοιχείο, και ο λεγόμενος “αστός” κάλλιστα μπορεί να μην είναι καπιτάλας, μεγαλοκαρχαρίας κλπ. αλλά δυναμικός άνθρωπος με οράματα και με σημαντική κοινωνική προσφορά (αν και για την Ελλάδα αυτό, ομολογουμένως, είναι κάτι σπάνιο).

Τέλος πάντων, μην βρίσκοντας ιδιαίτερα σκόπιμο να επεκταθώ περαιτέρω επ’ αυτού, ας αρκεσθώ στο να κλείσω αυτή την αναφορά στην χαρακτηριολογία του “μικροαστισμού” με ένα σχετικό ποίημα από την ποιητική ενότητά μου “Οι Τρώες” (εκδ. Πλανόδιον, 2008)

 

 

Η ΟΛΙΓΑΡΚΗΣ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ

 

Οι Τρώες συνήθιζαν να µέµφονται
Αλλήλους µε τον προσδιορισµό

µικροαστός,

Είσαι µικροαστός, έλεγε ο µεν Τρώας στον δε,
Όχι δεν είµαι, εσύ είσαι, του απαντούσε ο δε

στην διαµάχη αυτή άκρη συνήθως

δεν βρισκόταν

Μιας κι οι επιπλήξεις είχανε πάντοτε σκοπό
Όχι ακριβώς να εκδιώκεται το προφανές

αλλά να εδραιούται πλήρως

η εµπιστοσύνη

στο µη προφανές του προφανούς

Ήταν ακριβώς γι’αυτό που οι Τρώες
∆εν θα ‘ταν δυνατό ποτέ να φανταστούν

Ότι οι λέξεις κάποτε δεν θα µπορούσαν
Να σηµαίνουν τίποτε περισσότερο παρά

φωνές βοώντων εν τω πλήθει

Πλήθος αποτεινόµενο προς πλήθος
Τ’ αποτέλεσµα ισούται µε µηδέν

Με µηδέν που σχηµατίζει κάποιο ψηφίο

Ωστόσο

ίσως χρηστικό,

Είσαι µικροαστός, ξανάλεγε ο µεν Τρώας,
Όχι εγώ δεν είµαι, εσύ είσαι, απαντούσε ξανά

ο άλλος,

Η όλη τελετουργία κατέληγε κατά κανόνα
Στην απρόσκοπτη και φυσική συνέχεια

µιας εργάσιµης ηµέρας

Που λέγεται ότι τελείτο τη νύχτα

 

 

Advertisements