Skip navigation

 

 

Το συζητούσαμε χθες βράδυ κάποια στιγμή με μια παρέα, είχε κολλήσει επ’ ολίγον η σκέψη μας στον ναό του Brihadeeswarar που βρίσκεται στο Thanjavur του Tamil Nadu,  με όλη την ιδιοφυή αρχιτεκτονική συμμετρία του, την απαράμιλλη πνευματικότητα και σοφία που εκπέμπει μέσα από τις ολόγλυπτες και ανάγλυφες παραστάσεις του, αλλά και με την σύνολη έξωθεν θέα του, η οποία παραπέμπει σε κάτι που κάλλιστα θα μπορούσε να αποκαλέσει κανείς ως το τεκμήριο ενός Μυστηρίου της Iστορίας, εννοώ, η ίδια η Ιστορία ως Μυστήριο, προς το οποίο κάθε θεώρηση ή φιλοσοφία της Ιστορίας φαντάζουν ενίοτε ως απλές παρηγοριές ή εννοιολογικά ημίμετρα.

Έχουν πραγματικά παραπάνω λόγο, επί παραδείγμασιν, ο Buckhardt και ο Toynbee έναντι της ύπαρξης απλώς και μόνον του ναού του Brihadeeswarar ; Προσοχή:  δεν λέω ότι αυτοί οι δύο ΔΕΝ έχουν λόγο, ερωτώ αν έχουν ΠΑΡΑΠΑΝΩ λόγο.

Θέλω να πω με άλλα λόγια, πως υπάρχουν μερικά πράγματα τα οποία, καίτοι ιστορικώς -και πώς αλλιώς- συντετελεσμένα, εν τούτοις παρέχουν διαιωνίως την θέα ενός “ιστορικού ξέφωτου”, μιας εκτατότητας πλήρως απαλλαγμένης από τις γελοιότητες  και αναξιοπρέπειες που επισυσσωρεύει το ιστορικό γίγνεσθαι σε πολλές εκφάνσεις της διασυμπεριφορικής ακτίνας των ανθρώπων (ακόμα -και κυρίως εκεί- και στην κουλτούρα),  μια επικράτεια όπου κάθε συνηθισμένη ή συμβατική γνώμη φαντάζει πλέον περιττή και όπου το ερώτημα φαντάζει ήδη ως απάντηση.

 

Brihadeeswarar-Temple-in-Thanjavur1_phixr

 

Υπάρχει μια Tamil παροιμία που λέει το εξής:

“αυτός που παίρνει, ξεχνάει, εκείνος που θέλει, συνεχίζει να σκέφτεται”.

Αυτό είναι ίσως το δράμα της κουλτούρας στους καιρούς μας. Διπλό δράμα κιόλας και προτίθεμαι να εξηγήσω το γιατί.

Οι άνθρωποι εθίζονται στο να ακολουθούν ή να προπαγανδίζουν ή απλώς να μιμούνται κάποιες ιδέες ισχύουσες στους καιρούς τους (πολιτικές, φιλοσοφικές, καλλιτεχνικές και άλλες). “Παίρνουν” και παύουν πλέον να επιθυμούν. Άλλοι, οι πιο συμπλεγματικοί, αποπειρώνται να καταστρέφουν ό,τι δεν καταλαβαίνουν, για τον απλό λόγο πως μισούν ό,τι δεν καταλαβαίνουν. Το χειρότερο είδος ηλιθίου είναι εκείνο που εκλαμβάνει την ύπαρξη ευφυίας ως προσωπική μομφή και προσβολή εναντίον του ιδίου. Έτεροι αναπαράγουν το κλισέ περί δημιουργικής ανάπτυξης και περί του διπόλου “παράδοσης-καινοτομίας” (όχι ότι δεν είναι σωστό) κλπ.

Λίγοι όμως καταλαβαίνουν πως το “πνεύμα” είναι διαρκής σύνθεση μέσα από διαρκείς αρνήσεις. Το καινούργιο είναι κυρίως προϊόν άρνησης. Όχι άρνησης τόσον ή κατ’ ανάγκην ενός περιεχομένου αλλά, κυρίως, μιας “μεθόδου”.

Δεν είναι η ανάγκη της πρωτοτυπίας που μπορεί να κάνει μια σκέψη πρωτότυπη,  αλλά η συνείδηση της υπνωτιστικής εξουσίας που ασκεί στα μυαλά το ήδη τετελεσμένο και το αδιέξοδό του. Δεν υπάρχει πιο τυφλό κοπάδι από το ανθρώπινο. Ο φόβος της εναντίωσης στα καθιερωμένα και κυρίως ο φόβος της αποβολής ή καταδίωξης από το φοβισμένο κοπάδι είναι καθοριστικός εδώ.

Η Μυθολογία των Ελλήνων, ωστόσο, διδάσκει εμμέσως το πώς να κατανικάς ή προσπερνάς ένα “πλήθος”, επειδή ακριβώς ΔΕΝ “υπάρχει”! Επειδή, αναμασά και δεν χωνεύει, επειδή μπορεί να ακολουθεί (ή και -υποτίθεται- να “οδηγεί”), όχι όμως να υπάρχει για τον εαυτό του!  Δεν είναι τυχαίο που στις περισσότερες περιπέτειες της Μυθολογίας των Ελλήνων το πλήθος είναι “απόν”, ως το πλέον περιττό των εμφανίσεων. Είναι ήδη “ηττημένο”, ανάξιο αναφοράς.

 

800px-Brihadeeswarar_Temple_main_complex_01_phixr

 

Πόσες άδειες αναπαραγωγές, πόσες περιττές σκέψεις, πόσες τετριμμένες φόρμουλες. Επειδή ακριβώς κανείς δεν “θέλει” να βρει, αλλά απλά να κατοικήσει σε κάτι που το βλέπει ως “ασφαλές”.

Όμως σε καιρούς στους οποίους η έννοια “επιθυμία” έχει μετατραπεί σε ένα άδειο Τοτέμ προς πρόκληση φτηνής εντύπωσης, είναι σημαντικό, για όσους ζωντανούς, να κατανοούν πως έχει σημασία ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ να “θέλει” κανείς, πέρα από μια απλή λεκτική φόρμουλα.

Και όπως λέει πολύ ωραία το ευαγγελικό:

“Πάς γαρ ο αιτών λαμβάνει και ο ζητών ευρίσκει και τω κρούοντι ανοιγήσεται” – [Λουκ. ια’, 9-10]”

Αρκεί να έχεις όρεξη, αρκεί ΝΑ ΘΕΛΕΙΣ, και να μην ψάχνεις να βρεις το “σπίτι” σου σε μιαν ορισμένη εποχή. Βλακωδέστατα δε, αν πρόκειται κιόλας για ετοιμόρροπη ή ήδη συντετριμμένη εποχή όπως η σημερινή.

 

 

Advertisements