Skip navigation

 

06-dragons-hercules-frisus

 

Η ΕΚΔΙΚΗΣΗ ΤΟΥ ΣΚΑΛΚΩΤΑ

 

Χθες (8η Μαρτίου) συμπληρώθηκαν ακριβώς 112 χρόνια από την γέννηση του Νίκου Σκαλκώτα. Όσοι, είτε  καλοπροαίρετα είτε θλιμμένα ή και χαιρέκακα ακόμα, αναρωτιούνται περί του “ποιος ακούει σήμερα” τον μεγάλο Έλληνα συνθέτη, προφανώς δεν έχουν κατανοήσει πως η χώρα αυτή δεν είναι ο κόσμος όλος, αλλά αν θέλουμε να είμαστε ειλικρινείς, μάλλον κάτι “εκτός” κόσμου και πραγματικότητας πλέον.

Μα…ποιος τον ακούει; όλος ο κόσμος της κλασσικής μουσικής διεθνώς, εκτός από την Ελλάδα, φυσικά. Τον έχουν  “δοξάσει” έξω -έστω και ερήμην του- όσον δεν λέγεται και τον ακούνε φανατικά  σε εκτεταμένη πληθυσμιακή βάση ακροατών, κριτικών, μουσικών κλπ. Σήμερα μάλιστα, και παραδόξως, περισσότερον από ποτέ .

Το σωστό ερώτημα, λοιπόν, θα ήταν “ποιος ακούει σήμερα Σκαλκώτα στην Ελλάδα;”

 

Nature-Sand-Desert_phixr

 

ή θα σας το διατύπωνα αλλιώς:

θα υπήρχε ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ να ακουστεί ποτέ ο Σκαλκώτας στην Ελλάδα;

Αστειεύεστε.

Αν ήταν να συμβεί αυτό θα είχε συμβεί εβδομήντα σχεδόν χρόνια μετά τον θάνατό του. Εξ άλλου στην Ελλάδα ο “δωδεκαφθογγισμός” θεωρείται και εκλαμβάνεται ως κάτι χειρότερο ακόμα και από τον …οξαποδώ.

Μα τι μουσική είναι αυτή, δεν μπορεί να “μερακλώσει” κανείς, δεν μπορεί να την χορέψει, δεν έχει “ευδιάκριτη” μελωδία που σου επιτρέπει να την θυμάσαι και να την σιγοψιθυρίζεις στο δρόμο, οι συγχορδίες της είναι πολύ “σκοτεινές” και ακατανόητες, κάποτε μάλιστα φαντάζουν πλήρως “απωθητικές” κλπ.

Έλα ντε τι μουσική είναι αυτή, και επιπλέον εκτός από τις προαναφερθείσες απαράδεκτες “αδυναμίες” της δεν μπορεί να ψήσει κανείς και τοστ πάνω σε αυτήν. Όπως και να έχει, δεν ακούτε καλύτερα Lady Gaga να τελειώνει η υπόθεση (και δεν ενέχει και ψόγο προς την κοπέλλα κιόλας η αναφορά, πρόκειται απλά για μια πανέξυπνη επιχειρηματία, την δουλειά της κάνει).

 

lady-gaga-poker-face-video-billboard-650_phixr

 

Αν στα σοβαρά θεωρήσετε την προσδοκία δημοφιλίας μέσα από ένα φαντασιωμένο “μέσο γούστο” ως κριτήριο παραγωγής και αποδοχής τέχνης, τότε δεν έχει νόημα. Θα είστε μονίμως ηττημένοι από την Lady Gaga.

Η Ελλάδα δεν συμβίβαστηκε ποτέ με την ιδέα της μοντέρνας μουσικής (όχι και τόσον μοντέρνας πια, ο δωδεκαφθογγισμός δεν είναι καινούργιος, είναι “ιστορία” πλέον). Την αναγνωρίζει κάποτε υποκριτικά στα λόγια για να μην φανεί “καθυστερημένη”, το πολύ πολύ να βάλει και ένα βιντεάκι (που δεν το ακούει κανείς, ούτε καν αυτός που το έβαλε) στο fecesbook, αλλά είναι αδύνατον να τον αντέξει σε ακρόαση για πάνω από πέντε-δέκα λεπτά. Άντε να ανεχθεί και ένα σχετικώς ή συγκριτικώς  πολύ κατώτερο έργο του συνθέτη όπως οι “36 Ελληνικοί Χοροί” του.

Και ξέρετε γιατί η Ελλάδα δεν συμβιβάστηκε ποτέ με την (όχι και τόσον πλέον) μοντέρνα μουσική και τον δωδεκαφθογγισμό;

Γιατί, απλούστατα, ο δωδεκαφθογγισμός είναι η συνείδηση της ιστορίας του 20ού αιώνα, ή μάλλον,  ΕΙΝΑΙ ο 20ός αιώνας!

 

 

Όμως η Ελλάδα ζει ψυχολογικά και βιωματικά ακόμα στην ιστορία του 18ου αιώνα.

Αν θα ενδιαφερόταν αυτή η χώρα στα σοβαρά να “αναστηθεί” θα έπρεπε πρώτα να ρίξει άπλετο φως στο γραικοθωμανικό κόμπλεξ που την δέρνει. Ό,τι πιο άγριο και ανορθολογικό. Ό,τι πιο μισάνθρωπο στο όνομα της “καλής καρδιάς” μάλιστα. Η Ελλάδα είναι μια χώρα που δεν απογαλακτίστηκε ποτέ. Η μέση κουλτούρα “ψυχής” του νεοέλληνα μέχρι  σήμερα είναι οι ταινίες της Φίνος Φιλμ. Οι μεγάλοι κωμικοί, λέει, οι μεγάλοι ηθοποιοί (και πράγματι, όμως δεν είναι εκεί το θέμα). Χώρα της πλάκας, δεν ξέρει τίποτε άλλο, ούτε καν από βέσπα μόνο από τέσπα.

Και αυτή η χώρα άλλωστε στην ουσία, και αν θέλουμε να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους,  εξόντωσε συστηματικά τον Σκαλκώτα, με τον πιο άγριο, δίκην “συμμορίας”, τρόπο.

Βλέπετε, ο ίδιος έκανε δυστυχώς το μοιραίο λάθος να επιστρέψει εδώ, αντί να φύγει για την Αμερική μαζί με τον Schoenberg.

Η κλίκα του Οικονομίδη τον “έφαγε” με τον πιο ελεεινό τρόπο. Διέδιδαν στην κυριολεξία ό,τι ήθελαν για αυτόν με σκοπό να τον δυσφημήσουν, τον απομόνωσαν, τον πέταξαν στο τελευταίο αναλόγιο της κρατικής ορχήστρας , του φέρονταν απίστευτα προσβλητικά και δυστυχώς ο δόλιος ο Σκαλκώτας δεν ήταν από την πάστα των ανθρώπων εκείνων που αρχίζουν στις κλωτσιές τους πάντες και παίρνουν κεφάλια χωρίς πολλά πολλά, όταν πρέπει αυτό να γίνει! Κακώς, κάκιστα, αλλά έτσι ήταν ως άνθρωπος, δεν έφταιγε ο ίδιος σε αυτό.

 

Nikos_Skalkotas

 

Τον λάσπωσαν τόσον πολύ με τον κλασσικό “γκρηκ” τρόπο,  σε βαθμό όχι απλής υστερίας πια, αλλά σχεδόν ψυχικής πάθησης από την πλευρά των φθονερών”μουσικοσυνθετών”. Η αλητεία του Φιλοκτήτη Οικονομίδη και το κόμπλεξ του μεγαλου “εθνικού” συνθέτη της αμιγούς βλαχοτσαρουχολεβεντιάς Μανώλη Καλομοίρη δεν είχαν όρια. Ο Σκαλκώτας πέθανε στην κυριολεξία σαν το σκυλί μεν αλλά σε κανένα αμπέλι.

Όμως δεν έφτανε αυτό. Προσπάθησαν  να τον “μπλοκάρουν” και μετά θάνατον ακόμα!  – όπως μαρτυρεί ο μουσικολόγος και ιδρυτής της “Εταιρείας Φίλων Σκαλκώτα” Γιάννης Παπαϊωάννου, στον οποίο χρωστάμε πολλά, πάρα πολλά όσον έχει να κάνει με την διάσωση του έργου του μεγάλου συνθέτη και την γνωστοποίησή του.

Τι φοβήθηκαν σε αυτόν τον άνθρωπο ακριβώς και τον “καθάρισαν” (γιατί αυτό ήταν φόνος, έμμεσος μεν αλλά φόνος και μάλιστα χειρότερος από έναν άμεσο, στιγμιαίο φόνο) με αυτόν τον μαφιόζικο τρόπο;

Δημοτικότητα δεν είχε (οι όποιες επιτυχίες του στην Γερμανία εδώ δεν “μετράγαν”), η δημοφιλία του άγγιζε σχεδόν το μηδέν. Θα έλεγε κανείς πως πιθανώς έτρεμαν οποιοδήποτε “μέλλον” θα μπορούσε να έχει η μουσική του. Μα και πάλι, κάτι τέτοιο μια σχετικά και μόνον ικανοποιητική απάντηση θα μπορούσε να προσφέρει. Η λύσσα με την οποία τον υπονομεύαν, σχεδόν σε καθημερινή βάση, ξεπερνά κατά πολύ πλέον τις απλές καρχαριοειδείς συντεταγμένες της “καλλιτεχνικής ζωής” στην Ελλάδα και ανάγεται στην σφαίρα της ακραιφνούς γελοιότητας.

 

 

Δεν είναι και λίγο πράγμα το επαρχιώτικο στην νοοτροπία καλλιτεχνικό κατεστημένο της εποχής να αντιμετώπισε έντρομο την προοπτική της διάδοσης του “δωδεκαφθογγισμού” στην Ελλάδα, όταν το ζητούμενο σε αυτή την χώρα εσαεί ήταν μια τέχνη κομμένη και ραμμένη στα μέτρα του “μέσου γούστου”.

Τουτέστιν της γραικοθωμανικής σύγχυσης που είχε και έχει στο κεφάλι του ο μέσος γραικός. Όλα τα άλλα “καλά” ήταν  αρκεί να μην τα έπαιρνε κανείς στα σοβαρά. Εξ άλλου, υπήρχε και η Φίνος Φιλμ για να τα “σατιρίσει”.

Αυτή είναι η ιστορία ενός μεγάλου συνθέτη, που απλά είχε την ατυχία να πέσει απότομα από μια πολιτισμένη ζωή σε ένα τσούρμο τρελλά σκυλιά, δίχως να έχει προλάβει να εξασκηθεί στις …”πολεμικές τέχνες”.

Έκτοτε εμμένει ΜίΑ και ΜΟΝΟΝ αλήθεια:

όποιος δημιουργός δεν παράγει τέχνη, έχοντας “γράψει” εκεί που πρέπει αυτή την χώρα και τα “κυκλώματά” της, δεν είναι παρά ένας απλός δημαγωγός της τέχνης: προσπαθεί απλώς να κολακεύσει την μέση καθυστέρηση.

“Τούτ’ η χώρα που παιδεύει τα δροσερά ελληνόπουλα κι ανεμίζει τους αμέτρητους γραικύλους.“, έγραψε κάποτε ο Νίκος Καρούζος.

Μόνο που δεν μείναν και πολλά ελληνόπουλα σήμερα πια σ’ αυτήν την χώρα. Την κοπανήσαν -και την κοπανάνε συνεχώς- για έξω, εκεί απ’ όπου ο Νίκος Σκαλκώτας, έστω και μετά θάνατον, πήρε την “εκδίκησή” του.

Και θα ηταν ευχής έργον αν αυτή η “εκδίκηση” μπορούσε να συμβάλει έστω και κατ’ ολίγον στο να προκαλέσει κρίση αυτοσυνείδησης σε αυτήν την χώρα, αν θα ήθελε, έστω και τώρα που μια ολόκληρη περίοδος από το 1830 μέχρι σήμερα τελειώνει, να μην πάει παντελώς στα μπάζα μπροστά στις καινούργιες, αντιφατικές, όλως ρηξικέλευθες εποχές που έρχονται και οι οποίες μέλλουν να ανατρέψουν πολλά.

 

Advertisements