Category Archives: Confessions of an Iconoclast

show_people_king_vidor_1928

Παραδόξως και από καθαρά νοησιαρχική-νοητική άποψη ο ποιητής είναι ο άνθρωπος για όλες τις δουλειές. Όπως ήταν, -τηρουμένων των αναλογιών και σαφών ομοιοτήτων-, ο πρωτόγονος Μάγος  ένα είδος homo universalis της ζούγκλας. Και αυτό από μόνο του μπορεί να δείχνει την κρίση και το αδιέξοδο ενός ολόκληρου πολιτισμού. Μπορεί όμως να φανερώνει ακόμα και το πόσο θεαματικά είναι τα “ξέφωτα” της αστικής ζούγκλας.

Είναι αδυνάτον να είσαι εικονοκλάστης αν δεν είσαι εικονολάτρης. Επειδή, “καταστρέφοντας” τις εικόνες θέλεις να αποκαλύψεις άλλες που κρύβονται στη θέση τους.Και είναι εξ ίσου αδύνατον να είσαι εικονολάτρης αν δεν είσαι εικονοκλάστης.Επειδή συντηρώντας και “λατρεύοντας” κάποιες εικόνες εμποδίζεις άλλες να αναδυθούν στη θέση τους.

Ο στοχαστικός απομυθοποιεί, ο μικροαστός ευτελίζει.

Συνήθως οι άνθρωποι λειτουργούν όπως ο Προκρούστης. Αν η πραγματικότητα δεν εμφανίζει την έτοιμη ιδέα τους γι’αυτήν τότε ακρωτηριάζουν την πραγματικότητα για να χωρέσει στην ιδέα τους. Επειδή ωστόσο η πραγματικότητα δεν αλλάζει, την ακρωτηριάζουν ως ιδέα πάλι στο μυαλό τους. Η συνύπαρξη της πρώτης έτοιμης ιδέας και της ακρωτηριασμένης ιδέας στο νου τους , δεν είναι εύκολη αλλά δεν εγκαταλείπεται. Παράγει συνήθως αυτό που αποκαλούμε “κοινωνική ειρήνη”. Το θέαμα των ανθρώπων που συναγελάζονται με ακρωτηριασμένες πραγματικότητες στο μυαλό τους είναι το από παλιά θρυλούμενο μαζικό τέρας της κοινωνικοποίησης. Ο,τιδήποτε κοινωνικοποιείται είναι τερατωδία, ο,τιδήποτε μένει στην εξατομίκευση και μόνον είναι απλά μια πιο τρυφερή τερατωδία.

Ο χειρότερος εχθρός του ανθρώπου είναι το προφανές. Επειδή τον εξαναγκάζει να ανακλάται άσκοπα σε επαναλαμβανόμενες αυτοαναφορικές ταυτότητες χωρίς ουσία. Οι άνθρωποι όχι σπάνια όμως βρίσκουν ευχαρίστηση στο προφανές επειδή θέλουν να καλοπιάνουν-εξευμενίζουν την ανέμελη συρροή της πραγματικότητας. Το προφανές είναι ένα κλειστό δωμάτιο με καθρέπτες από το οποίο ουδεμία διαφυγή υπάρχει παρόλες τις φαινομενικά ευρύχωρες δυνατότητες της προοπτικής. Η ουσία είναι ένα κλειστό δωμάτιο μεν και αυτή από το οποίο όμως κάθε διαφυγή είναι δυνατή επειδή οι τοίχοι δεν υπάρχουν (ούτε και οι καθρέπτες συνεπώς).Πρόκειται για έναν ασκό του Αιόλου που προκαλεί τρικυμία μονάχα σε αυτόν που τον φοβάται. Ή σε όποιον δεν μπορεί να δει το κόσμο χωρίς την διαμεσολάβηση των καθρεπτών.

Η ποίηση είναι η μοναδική ελπίδα για τον κόσμο. Επειδή ακριβώς τον ξαναφτιάχνει χωρίς να τον βάζει στην ταλαιπωρία να ξαναφτιάχνεται.

Αυτό που ήταν ανέκαθεν το μέγα πρόβλημα “οπτικής” του ανθρώπου, ότι δηλαδή “βλέπει” πάντα στους άλλους αυτό που θέλει να βλέπει και όχι αυτό που συμβαίνει πραγματικά, οφείλεται στο γεγονός ότι ο ίδιος έχει παραδώσει τα ηνία της ύπαρξής του σε μια μικροτυχοδιωκτική ραθυμία αναμονής του ανέλπιστου. Ζει πραγματικά αυτός που δεν νοιάζεται να “ζήσει”. Υπάρχει πραγματικότερα αυτός που δεν βιάστηκε να υπάρξει. Ο ουσιαστικός πρωταγωνιστής είναι αυτός που περιφρονεί κάθε πρωταγωνιστική φαντασίωση. Που σαν το σκιώδες πλοίο όλων των βαρέων απειλών και τρόμων της ανθρωπότητας καθώς πλέει σε παράπλευρη θάλασσα, καταφθάνει κάποτε στο προορισμό του φροντίζοντας το λιμάνι να είναι -οπωσδήποτε- άδειο.

Κάθε μεγάλη αλήθεια εξ ορισμού είναι σε μεγάλο ποσοστό και φάρσα. Ακριβώς γιατί η φάρσα επιτρέπει να ιδωθεί η αλήθεια τόσο από το υψηλότερο όσο και από το χαμηλότερο σημείο της. Αν λείψει η μία από τις δύο γωνίες θέασής της, τότε η αλήθεια είναι πολύ σχετική· καταρρέει κάποτε σαν δυσκίνητο μάρμαρο εν μέσω μιας εποχής φτιαγμένης από καουτσούκ . Φάρσα καλείται η αλήθεια όταν αυτοαμφισβητείται συνεχώς για να παραμείνει αιώνια.

Η ζωή είναι ένα φαινόμενο που εξαντλείται μόνο στα περιθώρια. Την κεντρική έκταση την έχει καταλάβει η ένοχη σιωπή του θανάτου ή του φόβου μπροστά σε αυτόν. Ζωή καλείται οποιαδήποτε κίνηση που έχει το λιγότερο κόστος έναντι του θανάτου. Αυτή την μάλλον λυπηρή οικονομία ψυχής οι άνθρωποι την αντιστρέφουν και καμώνονται στα σοβαρά πως είναι υπερβολικά “ζωντανοί”. Ο λόγος τους τότε μοιάζει με ατμό στον αέρα. Προσπαθώντας να επεκταθεί στην ατμόσφαιρα όσο το δυνατόν περισσότερο, σχεδόν αφανίζεται.

Η Τέχνη αποκρυσταλλώνει τις προθέσεις της Ιστορίας και από την άλλη τις αποδυναμώνει. Είναι η ιδανική παρακμή του ιστορικού χρόνου και η υψηλότερη ακμή του εντός φυλασσομένου ατομικού άχρονου χρόνου. Στο τέλος οι δύο αυτοί χρόνοι συγκρούονται και από τη σύγκρουσή τους δεν παράγεται ακριβώς μια νέα ιστορική περίοδος αλλά μάλλον ένας νέος άνθρωπος ο οποίος καθυστερεί πολύ να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ιστορική περίοδο.

Το σημείο ορατότητας του ανθρώπου είναι το σημείο συσκότισης της εποχής. Όπως ακριβώς όταν φέρουμε σε μεγαλύτερο πλάνο θέασης την κεντρική ανθρώπινη φιγούρα μιας εικόνας σε σχέση με το περιρρέον τοπίο. Η ανθρωπολογική σοφία είναι το προνόμιο του εικονοκλάστη και η αιώνια λύπη του κοινωνικού αναμορφωτή.

Οι άνθρωποι είναι τόσο νεκροί όσο τους επιτρέπει η εποχή τους να είναι. Το δράμα τους θα είναι πάντα ότι δεν είναι τόσο νεκροί όσο θα ήθελαν να είναι.

Χιλιάδες αίματα δεν μπορούν να δημιουργήσουν έναν άνθρωπο, χιλιάδες λέξεις δεν μπορούν να επιφέρουν μια δημιουργία του κόσμου, χιλιάδες δημιουργίες δεν μπορούν να αναπαράγουν το θρίαμβο μιας τυχαία επιλεγμένης στιγμής.

Το τέλος της Ιστορίας δεν θα επισυμβεί κάποτε στο μέλλον. Μη όντας συλλογικό, είναι συνεχώς παρόν στο παρόν κάθε ανθρώπου ξεχωριστά. Όπως ακριβώς η σκιά του κήτους στην επιφάνεια της θαλάσσης καθώς αργά προβάλλει κοντά στο αδύναμο σκάφος.

Το γκρότεσκ και η φάρσα (και αυτά) δεν προστίθενται αλλά αφαιρούνται. Η όλη κυριαρχία τους δεν είναι τίποτε άλλο παρά η ανεμπόδιστη ροή των πραγμάτων. Κάθε ανθρώπινη κατάσταση αργά ή γρήγορα οδηγείται εκεί με υπέροχη μαθηματική ανακρίβεια.